مىگسترند . بعضى « 1 » ديگر گفته‌اند : مراد ملائكه اى است كه نامه هاى اعمال را مىگسترند . و بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : ملائكه اى است كه در هنگام نزول ، بال خود را مىگسترند . و بعضى ديگر حرفهاى ديگرى زده‌اند . * ( « فَالْفارِقاتِ فَرْقاً » ) * مراد از « فارقات » فرقهايى است كه بين حق و باطل ، و حلال و حرام است ، و فرق در اين آيه صفتى است كه بر نشر ياد شده متفرع مىشود . * ( « فَالْمُلْقِياتِ ذِكْراً عُذْراً أَوْ نُذْراً » ) * مراد از « ذكر » قرآن است ، كه او را به رسول خدا ( ص ) مىخواندند . و ممكن هم هست وحى نازل بر انبيا باشد ، كه بر آنان خوانده مىشد . و صفات سه گانه اى كه اخيرا ذكر شده ، يعنى « نشر » ، « فرق » و « القاء » ، سه صفت است كه مترتب بر يكديگرند ، يعنى اول بايد صحف آسمانى نشر بشود ، تا فرق ميان حق و باطل و حلال و حرام روشن شود ، پس با نشر است كه فرق تحقق خود را آغاز مىكند ، و با القاء تحققش تمام مىشود ، پس فرق مرتبه اى از وجود نشر است ، كه بر آن مترتب مىشود ، و القاء ، مرتبه ديگرى است كه بر وجود آن مترتب مىشود و وجود نشر را تمام مىكند . و در كلمه « عذرا » و « نذرا » مفعول له هستند ، و اگر با حرف « أو » عطف شده‌اند براى افاده تنويع است . بعضى « 3 » گفته‌اند : اين دو كلمه مصدر و به معناى اعذار و انذار است ، و اعذار به معناى آوردن بهانه اى است كه به وسيله آن انسان معذور شود ، و معناى آيه اين است كه : فرشتگان ذكر را تلاوت مىكنند تا عذر باشد براى بندگان مؤمن ، كه به ذكر ايمان دارند ، و تهديد باشد براى سايرين . بعضى « 4 » ديگر گفته‌اند : معنايش اين است كه : فرشتگان ذكر را تلاوت مىكنند تا خداى تعالى عذرش در برابر بندگان و عقاب ايشان تمام باشد ، و معلوم شود كه عقاب بندگان جز به وجه حكمت نبوده . برگشت اين معنا هم به همان اتمام حجت است ، پس بنا بر اين ، حاصل معناى آيه اين است كه فرشتگان ذكر را القاء مىكنند تا حجت بر تكذيب گران تمام شود ، و تهديدى براى غير ايشان باشد ، و اين معنا معناى خوبى است .

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 29 ، ص 171 . ( 2 ) تفسير مراغى ، ج 29 ، ص 178 . ( 3 و 4 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 415 .